บริการยืม-คืน

บริการยืม-คืน

คือการให้บริการยืม-คืนทรัพยากรสารสนเทศแก่สมาชิกห้องสมุด สมาชิกห้องสมุดสามารถยืมทรัพยากรสารสนเทศประเภทต่าง ๆ ออกนอกห้องสมุดได้ โดยทำตามข้อกำหนดระเบียบการให้บริการสมาชิก แต่ละประเภทไว้ชัดเจน โดยสามารถติดต่อขอใช้บริการได้ที่เคาน์เตอร์บริการ หรือยืมด้วยตนเองโดยใช้เครื่องยืมหนังสืออัตโนมัติ (Self-check machine) โดยมีเป้าหมายการให้บริการ ยืม – คืน   คือ เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้ใช้สารสนเทศ เข้าถึงทรัพยากรสารสนเทศ และนำไปศึกษานอกสถาบันได้  

เทคโนโลยีที่มีการนำมาใช้ในบริการ ยืม-คืน

1.เทคโนโลยีรหัสแถบ ( Barcode )

บาร์โค้ด-Barcode หรือรหัสแท่ง ลักษณะเป็นแท่งขนานดำ-ขาว หมายถึงระบบสัญลักษณ์ หรือเครื่องหมายประจำตัวสินค้าซึ่งเป็นเลขรหัส เป็นภาษาสากลที่ใช้เพื่อสื่อหรือบ่งบอกถึงประเทศผู้ผลิต บริษัทที่ผลิต ชนิดของสินค้า ราคาสินค้า เพื่อให้เกิความสะดวกแก่ผู้ผลิตและผู้ประกอบการในการตรวจสอบสินค้า ตั้งแต่ขั้นตอนการผลิต การเก็บ การจัดจำหน่าย กำหนดนโยบายการตลาด

ใช้ในงานบริการ ยืม-คืน ทั่วไป  งานทะเบียนผู้ใช้( บัตรผู้ใช้ )   เลขเรียกหนังสือ  ชื่อหนังสือที่ติดบนปกหนังสือ

2.คิวอาร์โค๊ด ( QR Code or 2D Barcode )

                 

QR Code ก็คือรหัสชนิดหนึ่ง หรือที่เรียกกันว่า two-dimensional bar code หรือ 2D bar code โดยหลายชื่อนี้ ก็คือ QR Code เหมือนกัน ซึ่ง QR Code นี้ถูกคิดค้นขึ้นในปี 1994 นอกจากจะเอาไว้ใช้ในวงการค้าขายสินค้า หรือขนส่งแล้ว ยังเป็นที่นิยมนำเอามาใช้ในการตลาดด้วย QR Code นี้ เก็บข้อมูล url ของเราได้ และด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัย เราสามารถติดตั้งซอฟต์แวร์สำหรับอ่าน QR Code หรือ 2D Bar Code นี้ไว้ในโทรศัพท์มือถือได้ง่าย ๆ แล้ว เมื่อพบ QR Code ในแมกกาซีน หรือป้ายโฆษณา Bill Board ก็สามารถเอามือถือไป scan เพื่อรับข้อมูลนั้นมาได้ โดยสะดวกและง่าย

เป็นเทคโนโลยีที่อยู่กึ่งกลางระหว่าง Barcode และ RFID สามารถเก็บข้อมูลได้มากกว่า และ ใช้อุปกรณ์อ่านได้มากกว่า Barcode ธรรมดา   ปัจจุบันประยุกต์ใช้กับ บริการ ยืม-คืน  บริการหนังสือใหม่ การจัดทำข้อมูล CIP ของหนังสือของห้องสมุด

 3.เทคโนโลยีอาร์เอฟไอดี ( Radio Frequency Identity – RFID )

มีวัตถุประสงค์หลักในการใช้งานที่ระบบฉลากแบบบาร์โค้ดไม่สามารถใช้การได้ โดยจุดเด่นของ RFID คือ ความสามารถในการอ่านข้อมูลของฉลากได้โดยที่ไม่ต้องมีการสัมผัส สามารถอ่านค่าได้แม่นยำแม้ในสภาพที่ทัศนวิสัยไม่ดี ทนต่อความเปียกชื้น แรงสั่นสะเทือน การกระทบกระแทก และสามารถจะอ่านข้อมูลได้ด้วยความเร็วสูง

การใช้คลื่นวิทยุ เพื่อการระบุอัตลักษณ์ของวัตถุ ที่ติดป้าย RFID แทนการระบุด้วยวิธีอื่น   ห้องสมุดนำเทคโนโลยี RFID มาใช้ในการให้บริการยืมสารสนเทศด้วยตนเอง  , ระบบรักษาความปลอดภัย Security Gate เพื่อป้องกันการขโมยหนังสือ , เพื่อสำรวจสารสนเทศและจัดขึ้นชั้น 

หน้าที่ของสถาบันสารสนเทศต่อการบริการยืม-คืน

1.       การยืมและการคืน

ในการบริการยืม-คืนสารสนเทศนั้นสถาบันสารสนเทศที่ให้บริการ ยืม – คืน ต้องมีเจ้าหน้าที่ห้องสมุด ในการทำหน้าที่เจ้าหน้าที่ ยืม-คืน  โดยผู้ที่ปฏิบัติหน้าที่เป็นเจ้าหน้าที่แผนกยืม-คืน จะต้องมี มนุษยสัมพันธ์ที่ดี สามารถตอบคำถามและชี้แนะสารสนเทศแก่ผู้ใช้บริการได้  โดยมีหน้าที่ บริการ ยืม – คืน , จอง , ปรับ , หนังสือสำรอง , ตรวจสอบหนังสือ เมื่อผู้ใช้หาหนังสือไม่เจอ รวมไปถึง บริการยืมระหว่างห้องสมุดด้วย  

2.       ระบบงาน ยืม-คืน อัตโนมัติ

เนื่องด้วยการก้าวหน้าทางด้านทางเทคโนโลยี จึงทำให้มีการประดิษฐ์เครื่องมือช่วยอำนวยความสะดวก ในการให้บริการ ยืม-คืน ในสถาบันสารสนเทศ  โดยเป็นเครื่อง ยืม-คืน อัตโนมัติ  และรวมไปถึง โปรแกรมหรือระบบในการ ยืม-คืน อัตโนมัติ เช่น  INNOPAC  ที่ประกอบไปด้วย module ต่าง ๆ ที่ช่วยในการปฏิบัติงานห้องสมุดได้อย่างครบวงจร 

3.       การลงทะเบียนให้แก่ผู้ใช้    

การจัดเก็บทะเบียนผู้ใช้ จัดทำเพื่อจำแนก ผู้ที่สามารถมีสิทธิ์ในการใช้สารสนเทศ  โดย ข้อมูลที่ใช้ในการจัดเก็บ คือ ข้อมูลส่วนตัวของผู้ใช้บริการ ได้แก่ ชื่อ-สกุล  หมายเลขโทรศัพท์  เป็นต้น  ทั้งนี้เป้าหมายในการ จัดทำทะเบียนผู้ใช้ ก็เพื่อเป็นการสำรวจและประเมินชนิดหนึ่ง  เพราะสถาบันสารสนเทศ สามารถทราบกลุ่มเป้าหมายและลักษณะการใช้บริการของกลุ่มเป้าหมาย ซึ่งสามารถนำมาเป็นแนวทางในการพัฒนาสถาบันสารสนเทศให้ตรงต่อความต้องการของผู้ใช้