บริการหนังสือสำรอง (Reserve Book)
เนื่องจากทรัพยากรสารสนเทศใดมีความต้องการจากผู้ใช้เป็นจำนวนมาก ผู้บริการมีหน้าที่ในการจัดทำบริการหนังสือสำรองไว้เพื่อบริการผู้ใช้ เพื่อให้เกิดการอำนวยความสะดวกและทันต่อความต้องการของผู้ใช้ โดยไม่ต้องรอจากผู้ใช้อื่น ส่งเสริมการเรียนการสอนและพัฒนาระบบการให้บริการให้เกิดประสิทธิภาพมากขึ้นอีกด้วย
บริการหนังสือสำรอง คือ การบริการทรัพยากรสารสนเทศที่มีการกำหนดระยะเวลาในการยืมแตกต่างจากทรัพยากรสารสนเทศอื่นๆ ที่ให้บริการภายในสถาบันสารสนเทศ นอกเหนือจากบริการยืม-คืน ทั่วไป แต่ยังคงให้บริการที่เคาน์เตอร์บริการยืม – คืนจุดเดิม แต่โดยส่วนใหญ่จะให้บริการในห้องสมุดระดับอุดมศึกษา และห้องสมุดโรงเรียนบางแห่งเท่านั้น มักจะไม่นิยมให้บริการในสารสนเทศประเภทอื่น โดยการบริการหนังสือสำรองนั้นจะให้บริการเอกสารหรือหนังสือสำรองที่จำกัดจำนวนเอกสารที่ให้ยืม
ความสำคัญของการให้บริการหนังสือสำรอง
วัตถุประสงค์หลักของการให้บริการหนังสือสำรองในห้องสมุด คือ เพื่อสนับสนุน ส่งเสริม การเรียน การสอน และให้โอกาสนักศึกษาสามารถเข้าถึงสารสนเทศได้อย่างเท่าเทียมกัน ทั่วถึงกัน และทันต่อความต้องการ อีกทั้งบริการหนังสือสำรองยังช่วยสร้างความสัมพันธ์ระหว่างบรรณารักษ์และผู้สอนอีกด้วย ซึ่งเมื่อผู้สอนและบรรณารักษ์ มีปฏิสัมพันธ์ที่ดีต่อกันกับผู้ใช้บริการก็จะส่งผลไปถึงระดับความพึงพอใจในการใช้บริการ ซึ่งส่งผลต่อภาพรวมของคุณภาพการให้บริการที่ดีอีกด้วย
ทรัพยากรสารสนเทศที่มีไว้ให้ใช้บริการ
บริการหนังสือสำรอง เป็นบริการที่สามารถแจ้งรายชื่อ หนังสือ หรือเอกสารที่มีจำนวนจำกัด แต่มีผู้ใช้จำนวนมาก ห้องสมุดจัดทำเป็นหนังสือสำรอง โดยกำหนดขอยืมตั้งแต่ 1-3 วัน เพื่อให้หนังสือหรือเอกสารดังกล่าวหมุนเวียนใช้อย่างต่อเนื่อง
- ทรัพยากรสารสนเทศส่วนบุคคล
- ทรัพยากรสารสนเทศในห้องสมุด
- สื่อโสตทัศนวัสดุ เช่น CD-Rom , motion picture , picture
- บทความ
- แบบทดสอบ รวมถึงตัวอย่างข้อสอบเก่า
- ทรัพยากรสารสนเทศประเภท Electronic
ระยะเวลาการยืม
ยืมภายในห้องสมุดโดยทั่วไปประมาณ 2 ชั่วโมง และไม่มีการยืมต่อเวลา หากยืมออกนอก ห้องสมุดประมาณ 1-2 วัน และต้องนำมาคืนตามเวลาที่กำหนด ส่งคืนช้าค่าปรับคิดเป็นชั่วโมง
การให้บริการหนังสือสำรอง
- รับใบขอใช้บริการ รับเอกสาร และตกลงระยะเวลาการยืม
- จัดทำสำเนาหรือสแกนเอกสาร
- ทำการเข้าเล่มหรืออาจจัดทำเป็นแฟ้มเอกสาร
- จัดการจัดระเบียบเอกสาร อาจมีการจัดทำเป็นหมวดหมู่ ทำให้ผู้ใช้เข้าถึงสารสนเทศได้ง่ายขึ้น กำหนดหมายเลขอาจเรียงตามรายชื่อผู้สอน เรียงตามกระบวนวิชา หรือแบ่งตามหลักสูตรของผู้สอน
- ทำบัตรยืมแก่ผู้ใช้บริการ โดย ต้องมีการกำหนดระยะเวลาและระเบียบในการยืม
- ให้บริการที่เคาน์เตอร์บริการยืม - คืน
- จัดเก็บค่าปรับ กรณีผู้ใช้ยืมหนังสือไปเกินเวลาที่กำหนด
- คืน ย้ายเอกสารเก็บ
- ต้องสามารถแก้ไขปัญหาที่อาจเกิดขึ้นแก่ผู้ใช้ได้เสมอ
- รวมไปถึงการรักษาความปลอดภัย ที่บรรณารักษ์ต้องป้องกันไม่ให้หนังสือที่ให้บริการในห้องสมุดหาย
การจัดเก็บ
จัดเก็บบนชั้นปิด และบริเวณบริการยืม-คืน หรือบริเวณที่ใกล้กับบริการยืม-คืน ที่สามารถมองเห็นได้ง่ายหรือจัดเก็บในห้องแยกเฉพาะ เพื่อให้สามารถเข้าค้นให้บริการได้ง่าย และควรมีเครื่องถ่ายเอกสารในบริเวณนั้น
การเข้าถึงเอกสารหนังสือสำรอง
- โปรแกรมห้องสมุดจะมีโปรแกรมงานหนังสือสำรองในห้องสมุด
- รายการเอกสารหรือหนังสือที่มีการสำรองจะมีแจ้งในการค้น OPAC
- ระบบห้องสมุดอัตโนมัติจะมีโปรแกรมจัดการหนังสือสำรองให้บริการ
- ทำรายการแยก เพื่อให้สามารถค้นหาได้
- แจ้งผู้สอนถึงการจัดเก็บ วิธีการจัดเก็บ เพื่อให้ผู้สอนสามารถนำไปแจ้งแก่นักศึกษาได้
- แจ้งผู้สอนถึงการจัดเก็บ วิธีการจัดเก็บ เพื่อให้ผู้สอนสามารถนำไปแจ้งแก่นักศึกษาได้
แนวโน้มการบริการในอนาคต
1. มีเอกสารดิจิทอลให้สามารถถ่ายโอน และแสดงรายการบน OPAC หรือจัดทำรายการฉบับพิมพ์
2. สามารถเข้าถึงได้ตลอดเวลา ทุกที่ทุกเวลาไม่มีข้อจำกัด
3. มีการป้องกันสิทธิ Password Protected
4. คณาจารย์สามารถเสนอเอกสารบนเว็บเพจของตนเองได้
